Jak rozpoznać osobę w kryzysie psychicznym i samobójczym?

Kryzys psychiczny – stan nierównowagi psychicznej, będący efektem długotrwałego stresu reakcją na nagłe wydarzenie bądź serię wydarzeń. U osoby zmagającej się z kryzysem, może rozwinąć się choroba psychiczna.

Objawy:

Ze względu na to, że często kryzys przeradza się w chorobę, zwracamy też uwagę na objawy chorób, a nie tylko kryzysu jako takiego.

– Izolacja od bliskich,

–Autoagresja:

– Werbalna: ciągłe krytykowanie siebie, obrażanie np. „Jestem beznadziejnx”, „Nienawidzę siebie”, „Wyglądam strasznie”,

– Niewerbalna: okaleczanie ciała, wyrywanie brwi czy włosów, przygryzanie warg, sięganie po używki, dobrowolne narażanie się na przemoc np. przygodny seks, zachowania ryzykowne, np. wdawanie się w konflikty,

– Nagła zmiana zachowania, zachodzi np., gdy osoba cicha, stroniąca od imprez nagle zaczyna spędzać każdą wolną chwilę w klubach czy na libacjach lub na odwrót: osoba towarzyska nagle zaczyna się odsuwać od grona znajomych.

– Obojętność na rzeczy, które wcześniej były ważne, takie jak hobby, rodzina, przyjaciele.

– Zakrywanie ciała: może świadczyć o wzrostu nienawiści do ciała, chęci zakrycia go. Może być próbą ukrycia blizn i ran lub oznak związanych z zaburzeniami odżywiania, takich jak utrata masy ciała czy tzw. objaw Russela: blizny na grzbietowej powierzchni palców, które powstają przez częsty kontakt palców z zębami, podczas prowokowania wymiotów, przez osobę cierpiącą na bulimię.

– Nieumiejętność proszenia o pomoc: unikanie pytań o stan psychiczny, niepokojące żarty,

– Nieustający smutek, poczucie bezsensowności działań, przekonanie o bezsilności i bezradności,

– Ataki lęku i ataki paniki,

– Bezsenność lub nadmierna senność,

– Apatia,

– Zaniedbanie podstawowych czynności: pracy, szkoły, ale też jedzenia czy przestrzegania higieny osobistej.

Kryzys samobójczy

W 1953 roku psychiatra Erwin Ringel opisał zespół presuicydalny (pre-suicydal

syndrome). Psychiatra oparł swoją teorię na obserwacji 700 osób, które przeżyły próbę samobójczą. Ringel wyróżnił trzy komponenty związane z zespołem przedsamobójczym: zawężenie pewnych obszarów funkcjonowania, pojawienie się myśli samobójczych oraz wzrost i kumulacja napięcia i agresji, które finalnie obracają się przeciwko osobie w kryzysie.

Osoba chcąca popełnić samobójstwo może komunikować to poprzez żarty lub informując o tym pośrednio. Jeśli martwisz się o to, że ktoś znajomy chce popełnić samobójstwo, zwróć uwagę na takie komunikaty jak:

– „Nie chcę już żyć”, „Nie mam już siły”,

– „Będzie Wam lepiej beze mnie”, „Moje życie nie ma znaczenia”, „Jestem tylko ciężarem”.

– „To i tak już nie ma sensu”, „Nic nie da się z tym zrobić”.

– „Chciałxbym zniknąć”, „Mam nadzieję, że kiedyś zasnę i nigdy się nie obudzę”.

– Zainteresowanie się śmiercią: czytanie o umieraniu, samobójstwach, także w biologicznym kontekście, szukanie dostępu do leków czy innych narzędzi umożliwiających odebranie sobie życia, poszukiwanie treści przedstawiających śmierć.

– Izolowanie się, ucieczka w używki.

– Autodestrukcja: testowanie granic wytrzymałości, sprawdzanie sposobów na samookaleczanie lub na odebranie sobie życia.

– Zaniżone poczucie własnej wartości, często objawiające się poczuciem, że jest się ciężarem dla bliskich, a najlepszym rozwiązaniem jest zdjęcie tego ciężaru z ich barków.

– Często osoby zamierzające popełnić samobójstwo przygotowują się do tego: mogą chcieć rozwiązać dawne sprawy, załatwić wszystkie formalności, czasem piszą listy, testament lub zaczynają rozdawać swoje rzeczy.]

– Przeprowadzanie rozmów pożegnalnych z bliskimi: niezapowiedziane wizyty, rozmowy, nietypowe pożegnania.

– Po podjęciu decyzji o samobójstwie może pojawić się spokój. Osoba wyraża chęć zrealizowania swoich marzeń, pojechania w ważne dla niej miejsce, tak, jakby to była ostatnia szansa. Łączy się to z poczuciem ulgi, będącej efektem pozornego odzyskania panowania nad swoich losem i decyzyjności. Jest to złudne, nie należy w wypadku takiej „poprawy” zakładać, że nagle wszystko jest w porządku.

Najczęstsze mity dotyczące samobójstw:

– Osoba chcąca popełnić samobójstwo nie mówi o tym, nie sygnalizuje tego, bo nie chce zostać zatrzymana. Kiedyś usłyszałam bardzo trafne słowa: „To nie jest tak, że osoba chcąca popełnić samobójstwo chce umrzeć, ona po prostu nie ma już siły żyć”.

– Rozmawiając o samobójstwie, możemy skłonić osobę do odebrania sobie życia. Rozmowa to Twoja szansa na uratowanie kogoś, pokazanie, że Ci zależy, że chcesz pomóc tej osobie. Masz szansę namówić kogoś na skorzystanie ze specjalistycznej pomocy. O jej rodzajach przeczytasz w innym poście. Szczera rozmowa jest Twoim najlepszym narzędziem pomocy.

– Samobójstwem zagrożone są tylko osoby chorujące psychicznie. Samobójstwo może być reakcją na nagłą sytuację: problemy w pracy, śmierć bliskiej osoby, rozstanie – można tak wymieniać w nieskończoność. Oczywiście, osoby chorujące są narażone na próbę samobójcza, ale nie można wychodzić z założenia, że samobójstwo jest wyłącznie efektem choroby,

– Osoba mówiąca o samobójstwie po prostu szuka „atencji”. Każdy człowiek szuka uwagi, podobnie jak każde chce być kochanx i dostrzeżonx Są to podstawowe potrzeby, opisane i uwzględnione nawet w hierarchii potrzeb Maslowa. Dlaczego więc stygmatyzujemy osoby, które naturalnie potrzebują zrealizować te pragnienia?

Zwykle osoba w kryzysie samobójczym waha się i chce przeanalizować plusy i minusy swojej sytuacji; próbuje też upewnić się, czy naprawdę jest tak jak myśli, np. czy naprawdę nikomu na niej nie zależy. Czasem jeden mały gest życzliwości może uratować czyjeś życie.

– Próby samobójcze nie są zazwyczaj ponawiane. Zagrożenie po próbie samobójczej nie mija. Taka osoba potrzebuje wsparcia i specjalistycznej pomocy. Przeżycie próby samobójczej albo zmiana zdania, nie oznacza, że taka osoba jest już zdrowa lub odzyskała chęć do życia. Brak pomocy po próbie samobójczej często jest przyczyną kolejnej.

– Jak ktoś chce się zabić to i tak to zrobi. Samobójstwo jest reakcją na daną sytuację, efektem długotrwałej choroby, czy wydarzenia, po których osobie wydaje się być niemożliwe, aby życie wróciło na właściwe tory. Dlatego tak ważne jest skierowanie osoby chcącej popełnić samobójstwo do specjalisty.

Zażegnanie kryzysu lub zastosowanie odpowiedniego leczenia zmniejsza to ryzyko ponownej próby.

Widzisz osobę w kryzysie samobójczym?

– Dzwoń na numer 112! Konsultant doradzi Ci, jak reagować i wezwie odpowiednie służby.

– Możesz również namówić taką osobę do zgłoszenia się na izbę przyjęć placówki psychiatrycznej w Twojej okolicy.

Źródła:

• https://emocje.pro/samobojstwo-jak-pomoc-osobie-ktora-chce-popelnic-samobojstwo/
  [dostęp 14.07.2022].
• https://www.youtube.com/watch?v=aT1DM5d4jz4&feature=youtu.be
  [dostęp 15.07.2022].
• Philip G.Zimbardo, Richard J.Gerrig, Psychologia i życie, Wydawnictwo naukowe
• PWN.

Polecamy również:

• Projekt It Matters – realizowany w ramach ZZT.
• https://youtu.be/6wnBdKIFUMo
• https://zwjr.pl/mity-na-temat-samobojstw.