X
Jesteśmy tu dla Ciebie
Jesteśmy tu dla Ciebie!

Manipulacja – jak ją rozpoznać?

W relacji romantycznej i przyjacielskiej/rodzinnej często dochodzi do różnego rodzaju konfliktów, które obie strony rozwiązują najwygodniejszymi dla siebie metodami. W takich sytuacjach poważny problem często stanowi manipulacja, do której dochodzi w związku regularnie, kiedy jedna ze stron chce wywrzeć wpływ na drugą, stosując w tym celu nieetyczne techniki. Jak rozpoznać, czy osoba bliska wykazuje takie toksyczne zachowania? W jakim momencie należy zastanowić się nad zakończeniem takiej znajomości?

Długie trwanie w związku z osobą manipulującą jest niekorzystne nie tylko dla jakości samej relacji, ale też przede wszystkim dla tych, którzy doświadczają takich nadużyć. Powszechnie stosowane techniki manipulacji niekiedy trudno jest jasno określić, jako zachowania toksyczne, zwłaszcza jeśli pochodzą ze strony obiektu uczuć. Warto jednak wiedzieć, jak je rozpoznać, ponieważ ich częste występowanie prowadzi do zaburzenia równowagi w partnerstwie lub przyjaźni, a pośrednio także do innych, przemocowych zachowań.

Przykłady manipulacji w związku

Jesteś zła i rozczarowana, że osoba w związku z Tobą ciągle pisze z kimś i scrolluje Instagram, kiedy jesteście razem. Prosisz, aby przestała to robić, mówisz, jak się z tym czujesz. Nagle osoba partnerska wybucha złością. Twierdzi, że się narzucasz i próbujesz ją kontrolować. Zapominasz, od czego się zaczęło i próbujesz się bronić.
Niemal każdy raz na jakiś czas stosuje jakieś techniki manipulacji. Czasem świadomie, innym razem nie. Często nie wiemy nawet, że jakieś zachowanie jest takim nadużyciem – zarówno osoba manipulowana, jak i manipulująca miewa ten problem.
Niestety, są też ludzie, którzy manipulują bezustannie. Kiedy jesteś z kimś takim blisko, w codziennym kontakcie możesz mierzyć się z nieuczciwymi próbami wywarcia na ciebie wpływu. Poniżej dowiesz się, jak rozpoznać manipulację w związku, jakie mogą być jej konsekwencje i jak można się bronić.

Jak rozpoznać manipulację?

Ważnym sygnałem, czy ktoś stosuje technikę manipulacji w związku lub relacji partnerskiej/rodzinnej, są Twoje odczucia i emocje. Nie lekceważ ich!
Zastanawiasz się, jak to rozpoznać? Jeśli:

…to bardzo prawdopodobne, że jesteś w związku z kimś, kto tobą manipuluje. To prowadzi do utrwalenia i wzmocnienia wymienionych wyżej problemów. To wszystko z kolei może prowadzić do takich konsekwencji, jak utrata poczucia własnej wartości, apatia czy nawet stany lękowe albo depresja. Uporczywe stosowanie technik manipulacji w stosunku do drugiego człowieka to przemoc psychiczna.

Jakie techniki manipulacji są stosowane w związkach?

Twoja osoba partnerska ma za jakiś czas wesele w rodzinie. Nie chcesz iść, poza tym pracujesz w weekendy i jeśli pójdziesz na wesele, to zwyczajnie stracisz pieniądze. Przecież często wychodzicie razem, odwiedzaliście niedawno jej rodzinę. Ona mówi, że przez Ciebie będzie się źle czuła, no i jak będzie wyglądać przed rodziną? Dlaczego chcesz zostawić ją samą w takim momencie? Nie kochasz jej już?

Istnieją różne techniki manipulacji w związkach, które mają Cię skłonić do takiego zachowania, jakiego oczekuje osoba manipulująca:

  • Wywieranie presji: oczekiwanie odpowiedzi natychmiast lub bardzo szybko, „stanie nad głową”,
  • Manipulacja okolicznościami: przykładowo, kiedy osoba partnerska prosi o coś lub domaga się czegoś, wcześniej przygotowawszy romantyczny wieczór we dwoje – jest cudownie do momentu, w którym się okazuje, że właściwym celem nie było okazanie miłości, ale zmanipulowanie drugiej osoby, aby się na coś zgodziła,
  • Brak jasnej komunikacji, mówienia wprost,
  • Pasywna agresja,
  • Przypochlebianie się: „Nikt tego nie robi tak dobrze jak Ty”, „Ty potrafisz to najlepiej”,
  • Często kiedy chodzi o uzyskanie czegoś lub zrobienie rzeczy, których druga osoba nie chce robić,
  • Zniekształcanie, przeinaczanie faktów: czyichś słów lub zachowań,
  • Odgrywanie osoby poszkodowanej, wzbudzanie poczucia winy,
  • Udawanie, że nie rozumie się, o czym mówi druga osoba,
  • Krytyka w związku i porównania z innymi,
  • Stopa w drzwiach – technika manipulacji często wykorzystywana w sprzedaży i biznesie, ale na co dzień też skutecznie wykorzystywana między ludźmi. Polega na tym, żeby najpierw poprosić o coś drobnego, a potem przejść do „dużej” prośby,
  • Drzwiami w twarz – technika odwrotna do „stopy w drzwiach”. Najpierw otrzymujesz prośbę bardzo dużą, praktycznie niemożliwą do realizacji, a kiedy się nie zgadzasz, pada mniejsza, bardziej realistyczna prośba. Tę zazwyczaj już się spełnia, aby nie wyjść na kogoś chamskiego, niemiłego czy samolubnego,
  • Ktoś robi Ci dużo przysług, nawet kiedy nie prosisz o to i jest niezmiernie miły, ale oczekuje tego samego w zamian i wypomina Ci, ile dobrego dla Ciebie robi,
  • Gaslighting
  • Love bombing
  • Zatajanie i przemilczanie różnych kwestii,
  • Projekcja – oskarżanie innych o to, co manipulująca osoba sama robi,
  • Silent treatment
  • Sposoby obrony przed manipulacją

    Chcesz iść do klubu z koleżankami, ale wahasz się. Ostatnio kiedy miało to miejsce, skończyło się pretensjami od osoby partnerskiej i sugestiami, że ją zdradzasz. Mocno Cię to zabolało, bo nie umiesz sobie wyobrazić bycia z kimś innym, a ona rzuca takie oskarżenia bez powodu. Nie chcesz drugi raz być w takiej sytuacji.
    Najlepszą obroną przed manipulacją w związku jest asertywność i umiejętność nieulegania emocjom.
    Poniższe techniki mogą być pomocne również w relacji przyjacielskiej i rodzinnej:

    Nie warto liczyć na to, że taka osoba stosująca manipulację w związku się zmieni i nagle zacznie traktować Cię lepiej. Asertywne podejście może być trudne, ale daje efekty. Jeśli jej zachowanie już zdążyło źle wpłynąć na Twoją pewność siebie i samopoczucie, poszukaj pomocy. Ważne w takiej sytuacji jest, żeby porozmawiać z kimś zaufanym: przyjaciel, może ktoś z rodziny. Jeśli obawiasz się ich reakcji albo spodziewasz się, że nie dostaniesz wsparcia, zadzwoń na telefon zaufania. Porozmawiaj z psychologiem/lożką lub psychoterapeutą/tką, szczególnie jeśli masz niskie poczucie własnej wartości. Zaufaj sobie i zadbaj o siebie.

    Popularne techniki manipulacji w związkach

    Ludzie wykorzystujący w codziennym życiu techniki manipulacji często nauczyły się ich stosowania jeszcze w okresie dzieciństwa lub jako nastolatki. Wówczas były one dla nich narzędziem do zwrócenia uwagi rodziców lub rówieśników. Z czasem takim model zachowań może stać się dominujący w relacjach w dorosłym życiu, zwłaszcza tych romantycznych, ale też służbowych. Osoby manipulujące (niekiedy nie do końca świadomie), korzystają z następujących nieetycznych metod, aby osiągnąć określony cel w związku:

    Techniki manipulacji – gaslighting

    W relacji z człowiekiem manipulującym możesz paść ofiarą galightingu, będącym techniką manipulacji, którą niekiedy bardzo trudno jest rozpoznać. Zwłaszcza jeśli stosowana jest w stosunku do osoby zmagającej się z różnego rodzaju zaburzeniami psychicznymi, czy po prostu neuroatypowej. Wówczas lęki i wyzwania, z którymi zmaga się ona na co dzień, są wykorzystywane do osiągnięcia przewagi w trakcie kłótni czy podejmowania ważnej decyzji dotyczących wspólnych planów.
    Gaslighting to technika manipulacji stosowana w celu kontroli i podważania rzeczywistości oraz uczuć drugiej osoby w związku. Jest to metoda szkodliwa i często destrukcyjna, ponieważ może prowadzić do problemów emocjonalnych i psychologicznych u osoby jej doświadczającej. Korzystając z takich sposobów wywierania nacisku człowiek manipulujący, zmyśla lub neguje wydarzenia, kwestionując zdrowy rozsądek drugiej strony, aby ją zdezorientować i zasiać niepewność co do własnej pamięci zdarzeń i wywołać poczucie winy.

    Manipulacja w związku – love bombing

    Kolejną taktyką często wykorzystywaną przez osoby manipulujące jest love bombing, czyli bombardowanie miłością. Ta technika manipulacji przeważnie występuje na początku związku i ma na celu uzyskanie kontroli i zaufania drugiej strony. Wywołuje ona pozytywny odzew, dlatego często trudno ją rozpoznać. Osoba ją stosująca okazuje swoje uczucia w sposób przesadny i bardzo intensywny, np. nieustannie prawiąc komplementy, wyznając silne uczucie krótko po nawiązaniu relacji.
    Powszechnym zachowaniem w tej technice manipulacji jest także okazywanie intensywnej uwagi i silne zaangażowanie w związek. Love bomber chce spędzać z osobą bliską każdą wolną chwilę, wymyślając szereg niecodziennych i nierzadko kosztownych aktywności. Obsypuje prezentami, często zaprasza na spotkania i chce być w stałym kontakcie, dzwoniąc, i pisząc wiadomości. Wywiera nacisk na szybkie zacieśnienie relacji, planowanie wspólnych wakacji, czemu nierzadko towarzyszy też odsuwanie obiektu uczuć od jego kręgu towarzyskiego.

    Ciche dni w związku – technika manipulacji

    Po intensywnej kłótni, obciążającej emocjonalnie obie strony, zapewnienie sobie przestrzeni i samotności na uporządkowanie myśli jest czymś powszechnym i normalnym. Problem pojawia się w momencie, kiedy szukając ponownie kontaktu z osobą bliską, otrzymujesz w zamian tzw. silent treatment, czyli karanie ciszą. Tę technikę manipulacji, znaną także jako ciche dni jest łatwo rozpoznać, jednak trudniej wyeliminować ze wzajemnej relacji romantycznej, przyjacielskiej i rodzinnej, spotykając się z milczeniem w momencie, gdy chcesz rozwiązać spór w sposób pokojowy.
    Osoby stosujące techniki manipulacji w związku wykorzystują silent treatment nie tylko po intensywnej kłótni, ale też jako metodę rozwiązania codziennych sporów. Stawia to drugą stronę na przegranej pozycji, ponieważ często godzi się postąpić wbrew sobie, aby tylko znów nawiązać kontakt werbalny i emocjonalny.

    Manipulacja w związku – jak jej uniknąć?

    Pojedyncze epizody manipulacji w związku nie muszą być podstawą do jego zakończenia. W końcu żyjąc w społeczeństwie, każda osoba może niekiedy stosować tego rodzaju taktyki, nawet bezwiednie, ponieważ mogła się ich nauczyć w okresie rozwoju emocjonalnego – używali ich bowiem rodzice, nauczyciele czy rówieśnicy. Jeśli jednak do tego rodzaju nadużyć dochodzi regularnie, trzeba wdrożyć metody naprawcze, a jeśli nie będą one wystarczające, zakończyć toksyczną relację. Wiedząc już, jak rozpoznać techniki osób manipulujących, możesz się przed nimi bronić poprzez:

    Jeśli mimo usilnych starań z Twojej strony o wyeliminowanie toksycznych technik manipulacji w związku nadal są one stosowane, warto zastanowić się nad zerwaniem relacji. Troska o własne zdrowie psychiczne i emocjonalne powinna być dla Ciebie priorytetem.

    Zobacz także:

    Związki i relacje,

    Nierówność seksualna, czyli dlaczego on ma częściej orgazm

    Marka Durex przeprowadziła ankietę, w której kobiety i mężczyźni mieli za zadanie odpowiedzieć na pytania odnośnie swoich orgazmów. Według niej 75% kobiet deklaruje brak orgazmu podczas…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Przemoc pod lupą,

    Jak reagować, gdy bliska osoba doświadcza przemocy?

    Jak zaobserwować, że bliska osoba może doświadczać przemocy? – Stale zakrywa określone części ciała. Oczywiście takie zachowanie może mieć więcej przyczyn, ale zachowaj czujność, widząc nerwowe…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Plan bezpieczeństwa,

    Bezpieczne randkowanie

    Bezpieczne randkowanie w 7 krokach 1. Research: poproś o jakieś social media i sprawdź, czy macie jakichś wspólnych znajomych. Jeśli tak, popytaj. Istnieją również grupy randkowe…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Przemoc pod lupą,

    Budowanie asertywności

    Zwykle mówi się o niej w odniesieniu do osób, które są uległe. Biorą na siebie dodatkowe zadania i problemy nawet, kiedy nie mają czasu, energii lub…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Związki i relacje,

    Osobowość zależna w związku?

    „Nie potrafię bez ciebie żyć” – kiedy romantyczna deklaracja zwiastuje kłopoty „Zrobię dla ciebie wszystko”, „Jesteś dla mnie całym światem”, „Nie umiem funkcjonować bez ciebie”. Takie…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Związki i relacje,

    Boję się prosić o pomoc

    Obawy związane z proszeniem o pomoc, szczególnie o pomoc specjalisty, są często wynikiem stygmatyzacji społecznej. Utrzymuje się przekonanie, że osoba proszącą o pomoc, to osoba słaba,…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Związki i relacje,

    Hej, chyba potrzebujesz terapii!

    Pójście na terapię albo konsultacja z psychiatrą to zdrowa decyzja. Często stanowi pierwszy krok do rozwiązania wielu problemów. Dlatego część z nas usiłuje nakłonić bliskie osoby…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Na rozgrzewkę w temacie,

    5 języków miłości

    Krótki przewodnik po 5 językach miłości, czyli jak uniknąć nieporozumień w związku. Twój język miłości i język, jakim posługuje się Twój małżonek, mogą się różnić tak…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Związki i relacje,

    Mężczyzna – ofiara kobiecej przemocy

    Przemoc wobec mężczyzn to nadal temat tabu. Przez lata wychowywaliśmy się w społeczeństwie utrzymującym kult silnego, opanowanego, dominującego faceta. Feminizm uczynił wiele także dla płci męskiej.…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej
    Przemoc pod lupą,

    Szantaż emocjonalny

    Szantaż nie zawsze jest oczywisty. Choć kojarzy się go z komunikatem „albo–albo”, np. „albo to zrobisz, albo Cię zostawię”, jest to o wiele szersze spektrum. Szantażem…
    Czas czytania: 5 min
    Dowiedz się więcej

    Proszę obrócić urządzenie